على زمانى قمشه اى

158

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

بغداد آمده بود - به رعايت دوستىاى كه در ارجان بين آن دو پديد آمده بود و در جريان ديدارهايى در 358 ، و 360 ق تقويت شده بود و نيز در پاسخ به درخواست‌هاى مكرر ابو حيان ، نخست به سرپرستى بخش ادارى بيمارستان عضدى گمارد و او را به دوست خود ابو عبد اللّه عارض ، مشهور به ابن سعدان وزير صمصام الدوله معرفى كرد . در روزگار كوتاه تسلط شرف الدوله ( برادر صمصام الدوله ) بر بغداد بوزجانى گرچه همچنان از بزرگان دربار محسوب مىشد ، امّا به‌رغم شهرت فراوانش ديگر ستاره‌شناس نخست اين شهر بشمار نمىرفت ، زيرا اين پادشاه سرپرستى رصدى را كه در 378 ق / 988 م در بغداد انجام گرفت به « ابو سهل كوهى » كه همراه وى از شيراز آمده بود سپرد ، و ابزارهاى اين رصد را نيز ابو حامد صاغانى ساخت ، سهم بوزجانى در اين ميان تنها شهادت بر درستى رصد و امضاى صورت‌جلسه‌اى بود كه قفطى متن كامل آن را آورده است . پس از مرگ شرف الدوله و به حكومت رسيدن « بهاء الدوله ابو نصر فيروز » بوزجانى همچنان از بزرگان دربار بشمار مىرفت ، وى در اين روزگار كتاب مشهور خود « ما يحتاج اليه الصائغ من اعمال الهندسه » را به نام اين فرمانروا نوشت . بوزجانى و بيرونى با قرار قبلى خسوف نيمه جمادى الاولى 387 ق / مه 997 م را به ترتيب از بغداد و كاث ( شهر خوارزم ) رصد كردند ، سپس بيرونى با مقايسه نتايج كار خود و بوزجانى ، اختلاف طول جغرافيايى ميان اين دو شهر را حساب كرد . امروزه به پاس خدمات علمى بوزجانى دهانهء يكى از آتش‌فشان‌هاى ماه را « ابو الوفاء » ناميده‌اند .